Jamii Nguzo ya Umoja wa Kitaifa

TOFAUTI na mataifa mengine katika ukanda huu, amani na umoja wa kitaifa Tanzania si tu kwamba ni nguvu muhimu, bali pia ni mali ya thamani kwa nchi. Kwa miaka mingi, nchi imejenga mazingira ya umoja, kuheshimiana kati ya makundi mbalimbali ya kikabila na kidini pamoja na kujitoa kwa dhati kujenga dhamira thabiti ya kudumisha amani na maelewano.

Hata hivyo, kama taifa lolote, Tanzania imepitia vipindi vya kutoelewana kutokana na ushindani wa kisiasa, tofauti za kijamii, taarifa potofu au matarajio ya kiuchumi ya vizazi yanayobadilika. Katika nyakati kama hizo, maridhiano ni muhimu si tu kwa kuondoa mipasuko, bali pia kuamsha uwezo wa pamoja wa jamii kulinda umoja wa taifa.

Kimsingi, ni muhimu jamii kudumisha mshikamano. Kabla masuala hayajaenea hadi kwenye mijadala ya kitaifa, yanajitokeza katika ngazi ya jamii ndani ya vitongoji, taasisi za mitaa, familia, maeneo ya ibada na hata sehemu za kazi.

Suala la uimarishaji umoja si tu kwamba linahusu sera au uongozi pekee, bali pia linahitaji dhamira ya msingi ya kujitolea kuanzia katika ngazi za chini inayojengwa katika msingi imara wa mazungumzo, huruma, na maendeleo ya pamoja miongoni mwa Watanzania.

Wakati jukumu la jamii likiwa muhimu, maridhiano hayamaanishi kusamehe au kusahau tu, bali yanahusisha pia kutambua tofauti au malalamiko, kufafanua hali ya kutoelewana iliyopo, kurekebisha uhusiano pamoja na kurejesha imani miongoni mwa watu binafsi na vikundi.

Nchini Tanzania ambako tangu zamani tofauti za watu zimekuzwa kupitia ushirikiano na kuheshimiana, maridhiano yataendelea kuimarisha mkataba wa kijamii unaounganisha taifa. Mara nyingi jamii inatumika kama waangalizi wa awali wa mivutano, ama iwe inayohusu migogoro ya ardhi, kutoelewana kwa vizazi, ukosefu wa usawa wa kiuchumi, au mitazamo ya kitamaduni.

Mivutano hii isiposhughulikiwa ipasavyo, inaweza kupunguza uaminifu polepole, kudhoofisha ushirikiano na hatimaye kukuza mgawanyiko unaotishia umoja wa kitaifa. Maridhiano hutoa njia ya kubadili migogoro kuwa mwingiliano chanya. SOMA: Mzigo wa amani na utulivu: Namna Polisi ilivyobeba uzito wa utulivu wa taifa

Baada ya vipindi vya mashindano ya kisiasa, mazungumzo ya jamii yanayowezeshwa na wazee, viongozi wa dini, watu mashuhuri katika jamii, au mashirika ya kiraia yanaweza kuhamishwa na kuhimiza watu kutafakari, kushirikishana mitazamo kwa amani na kupanga upya vipaumbele vya pamoja kama vile maendeleo, riziki na ustawi wa jamii.

Majukwaa hayo yanakumbusha raia kwamba, licha ya mitazamo tofauti ya kisiasa, utambulisho wetu wa pamoja kama Watanzania na watu wa jamii moja unapaswa kuchukua nafasi ya kwanza kuliko tofauti zetu. Hivyo basi, mazungumzo ya kijamii ni kiini cha maridhiano yanayojikita katika jamii. Kimsingi, watu wanapopewa nafasi salama za kueleza wasiwasi, kufafanua kutoelewana na kusikilizana, hali ya kutoaminiana huanza kuyeyuka.

Kwa hiyo, mazungumzo jumuishi hujenga huruma, husaidia vikundi kutambua ukweli kuwa mara nyingi changamoto zao zinahusiana. Nchini Tanzania, miundo ya serikali za mitaa, mikutano ya vijiji na kamati za kata hutoa majukwaa ya asili kwa ushiriki huo. Maeneo haya yanapotumika kwa ufanisi na kwa usawa, huimarisha ushirikishi wa jamii katika uamuzi na kuimarisha hisia umiliki.

Lingine muhimu ni lugha inayotumika katika mijadala ya umma. Lugha ya heshima ndani na nje ya mtandaoni husaidia kusimamia tofauti za maoni bila uhasama. Viongozi wa jamii na watu wenye ushawishi wana jukumu kubwa na muhimu kuzuia lugha za uchochezi badala yake, kusisitiza ujumbe unaohimiza umoja, ushirikiano na maadili.

Hata hivyo, jamii zinazotaka kuimarisha umoja lazima zikabiliane na changamoto halisi zikiwamo za ukosefu wa ajira kwa vijana, taarifa potofu na uelewa mdogo wa masuala ya uraia. Changamoto hizi zisiposhughulikiwa, zinaweza kuchochea kuchanganyikiwa pamoja na kutuhuma. Vijana wengi wanakabiliwa na vikwazo vya ajira, fursa za biashara na ushiriki katika uamuzi. Vijana wanapohisi kutengwa, wanaweza kuingia katika simulizi zinazogawa jamii.

Kuwawezesha vijana kupitia mafunzo ya ujuzi, ujasiriamali, unasihi na programu za ushirikishwaji wa raia husaidia kubadili vijana na kuwafanya kuwa washiriki wazuri wa umoja na maendeleo. Changamoto nyingine tunayohitaji kushughulikia kama Watanzania, ni kuenea kwa taarifa potofu zinazotokana na uvumi, hasa katika enzi ya kidijiti. Hili tunaweza kulishinda kwa kukuza uelewa wa vyombo vya habari, kuthibitisha taarifa kabla ya kuzisambaza pamoja na kuhimiza matumizi wajibifu ya maudhui mtandaoni.

Viongozi wa mitaa, walimu na vikundi vya vijana wanaweza wana jukumu muhimu kukabili taarifa potofu kwa kuzingatia ukweli na mazungumzo yanayojenga. Hapa niko tayari kusahihishwa, lakini hadi sasa utamaduni umetumika kama nguzo ya kuunganisha Tanzania kwa muda mrefu. Utamaduni wa kutatua matatizo kwa pamoja na heshima kwa wazee hutoa nyenzo muhimu na zenye nguvu katika maridhiano. Wazee, viongozi wa kimila na taasisi za kitamaduni hubeba uhalali ndani ya jamii nyingi na wanaweza kusuluhisha migogoro kwa busara na bila upendeleo.

Mipango kama hiyo ni ya thamani kubwa hasa katika maeneo yenye historia ya kutoelewana au mivutano inayotokana na utambulisho wa kijamii. Kwa kubadilisha utofauti kama mali badala ya tishio, jamii hujenga ustahimilivu dhidi ya mgawanyiko na migogoro. Mila ya muda mrefu ya Tanzania ya kuishi pamoja kwa amani hutoa msingi imara wa umoja. Viongozi wa dini ni sauti zinazoaminika zinazoweza kutuliza mvutano, kukemea lugha ya chuki na kuhimiza msamaha na maridhiano.

Historia ndefu ya Tanzania ya kuishi pamoja kwa amani kati ya dini mbalimbali inaweka msingi imara wa umoja. Shughuli za pamoja za kidini kama vile sala na maombi ya amani na misaada ya kibinadamu, husaidia kuvunja mipaka ya migawanyiko na kuimarisha ujumbe kuwa, umoja huzidi tofauti za kisiasa au kimadhehebu. Viongozi wa imani wanaposisitiza huruma, heshima na uvumilivu, jamii zinakuwa na uwezekano mkubwa wa kukumbatia misingi ya kujenga amani.

Wasichokijua watu wengi ni kwamba, maridhiano na umoja si tu mambo muhimu ya kimaadili, bali pia hutoa faida kubwa za kimaendeleo. Jumuiya iliyoungana iko katika nafasi nzuri kushirikiana katika miradi ya kiuchumi, kuvutia uwekezaji na kusimamia rasilimali za ndani kwa haki. Umoja hupunguza usumbufu unaohusiana na migogoro, hukuza uvumbuzi na huimarisha nguvu ya pamoja ya majadiliano. Kwa mfano, vikundi vya vijana vinapokutana kufanya biashara za kijamii, huunda ajira na kukuza uwezo wa kujitegemea.

Wananchi wanaposhirikiana na serikali za mitaa katika kupanga maendeleo, humiliki miradi na kuifanya endmiradi na kuifanya endelevu na jumuishi zaidi. Mchango wa jamii katika kuimarisha umoja wa kitaifa. Watu wengi hawatambui kuwa maridhiano na umoja si wajibu wa kimaadili pekee, bali pia huleta manufaa makubwa ya kimaendeleo. Jamii yenye umoja ina uwezo mkubwa wa kushirikiana katika miradi ya kiuchumi, kuvutia uwekezaji na kusimamia rasilimali zilizopo kwa haki.

Umoja hupunguza migogoro inayosababisha kuvurugika kwa shughuli, huendeleza ubunifu na huimarisha nguvu ya pamoja katika majadiliano. Jamii zinazojenga imani baina yao hukabiliana vyema na changamoto na kupona haraka zaidi baada ya misukosuko. Kimsingi, elimu ni moja ya zana zenye nguvu zaidi za kukuza umoja na maridhiano. Kwa mtazamo wangu, shule, vyuo vikuu na programu za elimu ya jamii husaidia kuunda maadili, uvumilivu, fikra makini na utambulisho wa kitaifa.

Elimu ya uraia inahimiza raia kuelewa haki na majukumu yao katika kukuza amani na mshikamano wa kijamii. Jamii zinapowekeza katika elimu, huunda raia wenye uelewa wanaoweza kupinga mgawanyiko, wanaoshiriki kikamilifu katika utawala na hata wanaochangia maendeleo ya amani. Ni dhahiri kuwa, vijana wanaotambua umuhimu wa umoja hawako katika hatari kubwa ya kudanganywa au kuingizwa katika itikadi hatari za mgawanyiko. Hao, hawapotoshwi kirahisi na itikadi za migawanyiko au matumizi mabaya ya kisiasa.

Uongozi imara wa jamii ni muhimu katika kuongoza juhudi za maridhiano na upatanishi. Viongozi wote lazima waige uadilifu, haki, uwazi na ujumuishi. Uongozi unapokuwa wajibifu na wenye mwitikio, uaminifu katika taasisi za kijamii huongezeka na kupunguza uwezekano wa migogoro. Hata hivyo, umoja haupaswi kunyamazishwa na kuzuia malalamiko halali. Maridhiano yanahitaji kusikiliza, kutambua wasiwasi uliopo pamoja na kushughulikia ukosefu wa usawa badala ya kupuuza. Umoja wa kweli haujengwi kupitia kukandamiza, bali kupitia haki na maendeleo ya pamoja.

Kwa kuwa nimebahatika kupitia maeneo mbalimbali nchini, naweza kuthibitisha kwamba umoja hauwakilishi tu mafanikio ya kihistoria, bali pia ni wajibu endelevu kwa taifa. Hapa, siku zote jumuiya zinakuwa kiini muhimu cha umoja wa kitaifa. Kupitia kukuza maridhiano, kushiriki katika mazungumzo jumuishi, kutatua changamoto za kijamii na kiuchumi na kuunda fursa za maendeleo jumuishi, jamii zina jukumu kubwa kuhifadhi amani na maelewano yanayotambulisha taifa letu.

Kuimarisha umoja si juhudi ya pekee tu; ni harakati inayoendelea inayohitaji huruma, ushirikiano na kujitoa bila kuyumba kwa kila mtu katika jamii. Jamii zinapochagua maridhiano badala ya mgawanyiko na kuweka kipaumbele katika ushirikiano badala ya migogoro, zinaweka msingi imara zaidi wa utulivu wa kitaifa, ustawi na matarajio ya pamoja kwa manufaa ya vizazi vijavyo.