Madini nguzo muhimu ukuaji wa uchumi Tanzania
DAR ES SALAAM: Tanzania inaendelea kuiweka sekta ya madini kama nguzo muhimu ya kukuza uchumi wa viwanda na kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi wa kikanda, wakati nchi za Afrika zikiongeza juhudi za kudhibiti zaidi rasilimali zao kutokana na kuongezeka kwa ushindani wa kimataifa wa madini muhimu.
Hatua hiyo inakuja kufuatia wito mpya wa Southern African Development Community (SADC) wa kuimarisha ushirikiano kati ya sekta ya umma na binafsi, uratibu wa kikanda na sera za kuongeza thamani ya madini ili kuhakikisha Afrika inanufaika zaidi na utajiri wake wa rasilimali.
Tanzania, ambayo ni miongoni mwa wazalishaji wakubwa wa dhahabu barani Afrika na pia inaibukia katika uchimbaji wa grafiti, madini adimu na madini ya betri, imekuwa ikihamasisha uchakataji wa madini ndani ya nchi pamoja na uwekezaji wa kuongeza thamani kama sehemu ya mpango mpana wa kuendeleza viwanda chini ya uongozi wa Rais Samia Suluhu Hassan.
Waziri wa Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki, Mahmoud Thabit Kombo, amesema ushirikiano wa kikanda katika maendeleo ya madini unazidi kuwa muhimu kadri ushindani wa kisiasa na kiuchumi wa kimataifa unavyozidi kuongezeka.
“Afrika lazima ihakikishe rasilimali zake zinachangia maendeleo ya muda mrefu, ukuaji wa viwanda na mabadiliko ya uchumi kwa wananchi wake,” amesema Kombo.
Kwa upande wake, Waziri wa Madini, Anthony Mavunde, amesema Tanzania inalenga kuimarisha ushirikiano na wawekezaji huku ikihakikisha nchi inanufaika zaidi na shughuli za uchimbaji.
“Lengo letu si uchimbaji pekee, bali kuongeza thamani, kuunda ajira na kuhamisha teknolojia,” amesema Mavunde, akiongeza kuwa serikali inaendelea kuboresha mazingira ya uwekezaji huku ikipanua ushiriki wa wazawa katika uchumi wa madini.
Katika miaka ya karibuni, serikali imekuwa ikihamasisha ujenzi wa miundombinu ya uchakataji wa madini, ikiwemo viwanda vya kusafisha dhahabu na miradi ya grafiti, sambamba na kuendeleza majadiliano na wawekezaji wa kimataifa katika madini muhimu yanayotumika kwenye magari ya umeme na nishati safi.
Wachambuzi wanasema Tanzania inajaribu kusawazisha vipaumbele viwili kuendelea kuvutia wawekezaji wa kigeni huku ikitekeleza sera za utaifishaji wa rasilimali zinazolenga kuongeza faida za ndani.
Mageuzi ya sekta ya madini yaliyofanyika katika miaka ya hivi karibuni yameongeza ushiriki wa serikali, kubadili mifumo ya tozo (royalties) na kuhimiza uchakataji wa madini ndani ya nchi, hatua inayofanana na mwelekeo mpana barani Afrika wa kuimarisha usimamizi wa rasilimali muhimu.
Viongozi wa kikanda wanasema kukosekana kwa sera zinazolingana kati ya nchi za Afrika kumeendelea kudhoofisha nguvu ya bara hilo katika majadiliano na makampuni makubwa ya madini pamoja na mataifa ya nje.
Katibu Mtendaji wa SADC, Elias Mpedi Magosi, amesema kanda hiyo inapaswa kuacha kuuza malighafi pekee na kuelekea katika uzalishaji wa viwandani unaotokana na madini.
Kwa Tanzania, mkakati huo unaendana na azma ya kuifanya nchi kuwa kitovu cha uchakataji na usafirishaji wa madini katika ukanda wa Kusini na Mashariki mwa Afrika.
Wataalamu wa sekta hiyo wanasema utulivu wa kisiasa, kuimarika kwa miundombinu ya bandari na nafasi ya kijiografia ya Tanzania vinaweza kuifanya kuwa na nafasi kubwa katika biashara na uchakataji wa madini kikanda, iwapo mazingira ya uwekezaji yataendelea kuwa rafiki.
Hata hivyo, changamoto bado zipo, zikiwemo upatikanaji wa fedha za miundombinu, uhakika wa nishati, utabirika wa sera na hitaji la kulinda mazingira wakati wa kupanua shughuli za uchimbaji.
Pamoja na hayo, viongozi wa Tanzania wanaamini kuwa mabadiliko ya sasa ya dunia kuelekea matumizi ya teknolojia za kijani yanatoa fursa adhimu kwa nchi za Afrika kubadilisha nafasi yao katika soko la kimataifa kutoka wauzaji wa malighafi hadi wazalishaji wa bidhaa zenye thamani kubwa.
