Mazungumzo ya Marekani na Iran yavunjika bila makubaliano

ISLAMABAD, Pakistan — Makamu wa Rais wa Marekani, JD Vance, ameondoka Islamabad bila kufikia makubaliano na Iran baada ya mazungumzo ya muda mrefu yaliyodumu takribani saa 21, hali inayoongeza sintofahamu kuhusu mustakabali wa usitishaji vita wa muda na usalama wa nishati duniani.

Akizungumza baada ya mazungumzo hayo, Vance alisema tofauti kuu ilihusu mpango wa nyuklia wa Iran, ambapo Marekani ilisisitiza hitaji la ahadi ya wazi kwamba Tehran haitatafuta silaha za nyuklia wala uwezo wa kuzitengeneza kwa haraka.

“Habari mbaya ni kwamba hatujafikia makubaliano, na hiyo ni habari mbaya zaidi kwa Iran kuliko Marekani,” alisema Vance.

Kwa mujibu wa maafisa wa Marekani, msimamo huo ni sehemu ya mkakati mpana wa kuhakikisha Iran haiwezi kuzalisha silaha za atomiki, huku pia ikisisitiza uhuru wa usafiri wa kimataifa katika mlango wa Hormuz — njia inayobeba takribani asilimia 20 ya mafuta ya dunia.

Iran, kwa upande wake, imepunguza uzito wa kushindikana kwa mazungumzo hayo. Msemaji wa wizara ya mambo ya nje alisema haikuwa halisi kutarajia makubaliano kufikiwa ndani ya kikao kimoja. Vyanzo vya Iran pia vilieleza kuwa madai ya Marekani yalikuwa “makubwa kupita kiasi”, jambo lililozuia maendeleo.

Mazungumzo hayo yalifanyika chini ya usimamizi wa Pakistan, ambayo imeibuka kama mpatanishi muhimu licha ya historia ya changamoto za kidiplomasia. Waziri wa mambo ya nje wa Pakistan alizitaka pande zote kuendelea kuheshimu usitishaji vita wa siku 14 uliokubaliwa awali.

Hata hivyo, hakuna upande uliotoa mwelekeo wa hatua zitakazofuata baada ya kipindi hicho cha muda mfupi kumalizika. Hali hiyo inaongeza hatari ya kurejea kwa mapigano, ambayo tayari yamesababisha vifo vya maelfu na kupandisha bei ya mafuta duniani.

Katika mazungumzo hayo, Iran ilidai masharti kadhaa ikiwemo kuachiliwa kwa mali zake zilizogandishwa nje ya nchi, fidia za vita, pamoja na udhibiti wa mlango wa Hormuz. Marekani imekanusha baadhi ya madai hayo, hususan kuhusu kuachilia fedha hizo.

Mazungumzo ya Islamabad ni ya kwanza ya moja kwa moja kati ya Marekani na Iran ndani ya zaidi ya miaka 10, na yanaonekana kama kipimo muhimu cha uwezekano wa kurejesha mahusiano ya kidiplomasia.

Kwa sasa, matokeo yake yanaacha maswali makubwa kuhusu usalama wa nishati duniani na uthabiti wa kisiasa katika eneo la Mashariki ya Kati, hasa ikiwa njia ya Hormuz itaendelea kubaki katika mvutano au kufungwa kabisa.