Deni la Taifa Kenya laongezeka

KENYA inakabiliwa na changamoto kubwa ya mzigo wa deni la taifa, jambo linalohitaji uchambuzi wa kina ili kuelewa sababu na athari zake. Ili kuelewa hali hii, ni muhimu kuchunguza taarifa kutoka vyanzo vya ndani vya Kenya pamoja na taasisi za kimataifa kama World Bank na International Monetary Fund.

Uchambuzi unaonyesha kuwa miradi mikubwa ya miundombinu, kama reli ya kisasa ya SGR iliyogharimu takribani dola bilioni 5.3, imechangia kuongezeka kwa madeni huku baadhi ya miradi hiyo ikishindwa kuleta faida ya kiuchumi iliyotarajiwa.

Kwa kipindi cha miaka karibu 15 iliyopita deni la serikali ya Kenya limeongezeka kwa kiwango kikubwa. Mwaka 2010 deni lilikuwa karibu asilimia 39 ya Pato la Taifa (GDP), lakini kufikia mwaka 2023 hadi 2025 limefikia karibu asilimia 68 hadi 69 ya GDP.

Kuongezeka huku kunahusishwa na mikopo mingi iliyochukuliwa kati ya mwaka 2013 na 2022 ili kufadhili miradi ya maendeleo. Hata hivyo, baadhi ya miradi hiyo haikuchochea ukuaji wa uchumi kwa kiwango kilichotarajiwa, jambo linaloongeza shinikizo kwa serikali katika kulipa madeni.

Aidha, rushwa imeelezwa kuwa sababu nyingine inayochangia matatizo ya kiuchumi nchini humo. Ripoti mbalimbali zinaonyesha kuwa kiasi kikubwa cha fedha kilipotea kutokana na matumizi mabaya ya mikopo ya kimataifa katika miradi ya maendeleo. SOMA: Ripoti: Kenya yazidi kuathiriwa na mihadarati

Hali hii imeathiri ufanisi wa matumizi ya rasilimali na kudhoofisha imani ya wananchi pamoja na wawekezaji katika usimamizi wa uchumi wa nchi. Wakati huo huo, kushuka kwa thamani ya sarafu ya Kenya dhidi ya dola ya Marekani kumeongeza ugumu wa kulipa madeni kwa kuwa sehemu kubwa ya deni hilo inalipwa kwa dola.

Ingawa bidhaa za Kenya kama chai, maua na kahawa zinaendelea kuuzwa nje ya nchi, taifa hilo bado linaagiza bidhaa nyingi zaidi kuliko linavyouza nje, jambo linaloongeza nakisi ya biashara na kuathiri uwezo wa kulipa madeni. Kwa sasa Kenya iko katika kipindi kigumu cha kiuchumi hasa kutokana na gharama kubwa za mikopo mipya na shinikizo la kulipa madeni ya zamani.

Hatua za serikali kuongeza kodi na kukopa zaidi zimezua maandamano makubwa ya wananchi hasa vijana wa kizazi cha Gen Z ambao wana hofu kuhusu mustakabali wa uchumi wa nchi yao. Hivyo, Kenya inalazimika kuchukua hatua madhubuti za usimamizi bora wa mikopo na matumizi ya fedha ili kuimarisha uchumi wake na kulinda maisha ya wananchi wake.