MAKALA: Wachezaji wa kigeni walivyoifanya ufaransa kuwa bora
Julai12,1998 Timu ya Taifa ya Ufaransa kwa mara ya kwanza ilishinda ubingwa wa Kombe la Dunia, ikiifunga Brazil mabao 3-0 katika mchezo wa fainali uliopigwa Stade De France.
Baada ya filimbi ya mwisho, mamia ya maelfu ya mashabiki wa Ufaransa walimiminika kwenye Champs-Elysees kusherehekea ushindi huo, Picha ya Zinedine Zidane, kiungo wa kati ambaye alifunga mabao mawili usiku huo, ilionyeshwa kwenye Arc de Triumph pamoja na maneno “Merci ZiZou” – jina la utani la Zidane.
Zidane, mhamiaji wa kizazi cha pili wa Algeria kutoka eneo la wafanyakazi huko Marseille, alikuwa sehemu ya timu iliyojumuisha wachezaji wa asili ya Armenia, Ghana, Senegal na Guadeloupe.
Jina lake lilipovuma mitaani, wengi walitangaza kama ushindi kwao kama mafanikio ya kihistoria ya kandanda na sherehe ya Ufaransa mpya yenye tamaduni nyingi iliyoungana chini ya bendera moja.
Mafanikio hayo yalionekana kuwa bora kwa taifa lililokuwa likitatizika kukubaliana na hali yake ya ukoloni. Vita vya Uhuru wa Algeria (1954-62), ambavyo vilimaliza miaka 132 ya utawala wa kikoloni na kuwakilisha kuanguka kwa mwisho kwa ufalme wa Ufaransa, vilitambuliwa tu kama vita na serikali ya Ufaransa mnamo 1999.
‘Les Bleus’ ilipewa jina la utani wakati huo “Nyeusi, Blanc, Beur” (Mweusi, Mweupe na Mwarabu) kwenye vyombo vya habari wakati wa mashindano ya 1998, ilisifiwa kama mfano mzuri wa ushirikiano wenye mafanikio.
Gazeti la Ufaransa Le Monde lilizitaja kama “ishara ya utofauti na umoja wa nchi”. Rais wa wakati huo wa Ufaransa Jacques Chirac aliwataja kama “timu ya rangi tatu” ambayo imeunda picha nzuri ya Ufaransa.
Miaka miwili baadaye, timu ya Ufaransa ingeweza kutwaa ubingwa wa ‘Europa’ huku shujaa wa Ufaransa, Zinedine Zidane akitangazwa kuwa mchezaji bora wa mashindano hayo.
UKABILA
Licha ya mafanikio ya timu hiyo, mivutano ya kikabila ilianza kujitokeza. Ushindi wa mwaka 1998 na 2000 ulikuwa chanzo kuanza kwa mivurugano, kiongozi wa chama cha Front National (FN) wakati huo, Jean-Marie Le Pen mnamo 1996 alisema timu ya Ufaransa ilikuwa “ya bandia” kwani ilikuwa na wachezaji wengi wasio wazungu.
Jean-Marie Le Pen alienda mbali zaidi na kueleza kuwa wachezaji wageni walikuwa kama wawakilishi “wasiofaa” ambao hawakujua maneno ya wimbo wa taifa wa nchi.
Mnamo 2000, asilimia 36 ya waliohojiwa katika uchunguzi wa Ufaransa walisema kulikuwa na wachezaji wengi wenye asili ya kigeni kwenye timu ya taifa.
Mwaka mmoja baadaye, Ufaransa ilicheza na Algeria mjini Paris kwa mara ya kwanza tangu taifa hilo la Afrika Kaskazini lipate uhuru mwaka 1962.
Kile ambacho kilipaswa kuwa wakati wa maridhiano kiliingia kwenye “fujo mbaya”, anasema Timothee Maymon, mwandishi wa habari za michezo kutoka Ufaransa. “Kabla ya mechi wimbo wa taifa wa Ufaransa ulizomewa” Mechi hiyo iliahirishwa baadaye baada ya vurugu uwanjani dakika ya 76.
“Tulifikiri kwamba 1998 na 2000 ingekuwa sehemu ya mwisho ya Ufaransa hii mpya, kucheza pamoja, kushinda pamoja,kusahau kuhusu asili,” anasema Maymon.
Mwaka wa 2002, Marine Le Pen bila kutarajiwa alifuzu kwa duru ya pili ya uchaguzi wa rais akipata alama za juu zaidi kuwahi kurekodiwa na Wafaransa.
Maymon anasema kwamba ingawa simulizi ambayo ilikadiria mpira wa miguu kama suluhu la jamii iliyojumuishwa zaidi ilikuwa rahisi kisiasa, ilikuwa, kwa kweli, uhamiaji ambao “umefanya kandanda ya Ufaransa kuwa bora.”
“Katika mrengo wa kulia wa siasa za Ufaransa, mara nyingi wanasema hakuna wachezaji weupe, lakini, kama tungebaki na wachezaji weupe pekee, tusingeweza kushinda Kombe mbili za Dunia”, anafafanua, akimaanisha 1998 pamoja na ushindi wa pili wa Kombe la Dunia la Ufaransa, miaka minne iliyopita mnamo 2018 nchini Urusi.
Pia anaangazia Ballon d’Or, tuzo inayotamaniwa na kila mchezaji anasema washindi wa tuzo hiyo wanne kati ya watano wa Ufaransa wanatoka katika asili isiyokuwa ya kifaransa, Raymond Kopa, kiungo wa kati wa Real Madrid aliyetoka katika familia ya wahamiaji wa Poland; Michel Platini, ambaye ana asili ya Italia; na Zinedine Zidane na Karim Benzema, ambao wote ni wa urithi wa Algeria.
Timu ya sasa ya Ufaransa, ambayo sasa inashiriki Kombe la Dunia la Qatar 2022, ni mfano mwingine wa jinsi uhamiaji ulivyounda timu ya Ufaransa. Wachezaji wengi katika kikosi cha kwanza wana mizizi kutoka sehemu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na Dayot Upamecano, ambaye ana asili ya Bissau-Guinea, na Aurelien Tchouameni, ambaye ana asili ya Cameroon.
“Katika mrengo wa kulia wa siasa za [Ufaransa], mara nyingi wanasema hakuna wachezaji weupe, lakini kwa kweli, kama tungebaki na wachezaji weupe pekee, tusingeweza kushinda Kombe mbili za Dunia”, anafafanua, akimaanisha. 1998 pamoja na ushindi wa pili wa Kombe la Dunia la Ufaransa, miaka minne iliyopita mnamo 2018 nchini Urusi.
Uhusiano kati ya soka ya Ufaransa na uhamiaji nchini humo ulianza tangu kuundwa kwa timu kadhaa katika nusu ya kwanza ya karne ya 20. Hizi ni pamoja na RC Lens na AS Saint-Etienne, zilizojengwa karibu na jumuiya za wachimba madini zilizounganishwa kwa karibu zinazojumuisha wahamiaji wa Poland na Italia.
Mmoja wa wachezaji hao alikuwa Stefan Dembicki, au Stanis, ambaye anashikilia rekodi ya kufunga mabao mengi zaidi katika mechi ya kulipwa nchini Ufaransa baada ya kuifungia RC Lens mabao 16 katika mechi ya mzunguko wa kwanza ya Coupe de France mnamo 1942.
Katika Kombe la Dunia la 1938 lililofanyika katika ardhi ya nyumbani, Ufaransa ilimchezesha mchezaji wake wa kwanza Mweusi, Raoul Diagne, mlinzi mahiri aliyeitwa “Black spider” ambaye alizaliwa French Guiana na alikuwa wa asili ya Senegal.
Mwaka huo huo Larbi Benbarek mzaliwa wa Morocco alihamishwa kutoka klabu ya US Marocaine Casablanca hadi Olympique de Marseille ya Ufaransa, akifunga mabao 10 katika msimu wake wa kwanza.
Angeenda kuiwakilisha nchi yake ya asili, Ufaransa, alifunga mara 19 na kucheza mechi 113 kwa klabu ya Atletico Madrid, ambapo alipata jina la utani “mguu wa Mungu”. Supastaa wa Brazil Pelé alisema kama yeye, “Ikiwa mimi ni mfalme wa soka, basi Larbi Benbarek ndiye Mungu wake”.
Katika miaka ya 1950 na 1960, wachezaji ambao walikuwa wamehama kutoka makoloni na ulinzi wa Ufaransa katika eneo la Maghreb la Afrika kaskazini walianza kuathiri soka la Ufaransa kwa kiasi kikubwa.
Rachid Mekhloufi alikuwa mmoja wa wachezaji kama hao. Akiwa ametoka kushinda Ligi Daraja la kwanza la Ufaransa mnamo 1956-1957 akiwa na AS Saint-Etienne, alichaguliwa kujiunga na kikosi cha Ufaransa cha Kombe la Dunia.
Hata hivyo, katikati ya maandalizi, alikimbia na wachezaji wengine kadhaa wa Ufaransa wenye urithi wa Algeria wakati wa vita vyake vya Uhuru. Huko, aliichezea timu iliyoundwa na National Liberation Front (FLN), mrengo wenye silaha wa vuguvugu la utaifa wa Algeria.
Wakati Mekhloufi aliporejea Ufaransa baada ya FLN kuvunjwa mwaka 1962, alipokea makaribisho ya kishujaa huko Saint-Etienne, klabu ambayo Maymon anaiunga mkono na anasema daima imekuwa ikielewa “umuhimu wa uhamiaji” katika historia yake ya soka.
Mwanzoni mwa miaka ya 1970, Ufaransa ilianza kurekebisha mfumo wake wa maendeleo baada ya kushuka kwa utendaji. Matokeo yake yalikuwa mfumo wa kisasa wa akademi ambao ulisajili na kuwafunza wachezaji wachanga, ambao wengi wao walikuwa wamekulia katika vitongoji vilivyo na wahamiaji wengi.
Katika miongo iliyofuata, wachezaji wengi walio na mizizi katika makoloni ya zamani ya Ufaransa wangeendelea kuwakilisha Les Bleus. Walijumuisha Marius Tresor, anayechukuliwa kuwa mmoja wa mabeki bora wa wakati wote, aliyezaliwa Guadeloupe, na Amadou Tigana, kiungo mashuhuri aliyezaliwa Bamako, Mali.
Katika miaka ya 1990 na 2000, wachezaji wengi wa hadhi ya juu wenye asili ya wahamiaji wangejiimarisha katika timu ya Ufaransa, akiwemo mfungaji bora wa muda wote Thierry Henry, aliyezaliwa katika kitongoji cha Paris cha Les Ulis na wazazi kutoka Guadeloupe na Martinique.
Leo, wachezaji watano kati ya tisa waliocheza zaidi ya 100 kwa Ufaransa ni wa urithi wan je ya Ulaya.
Utambulisho tofauti wa vilabu katika kandanda ya Ufaransa
Wakati wa wimbi mfululizo la uhamaji katika karne ya 20, vilabu vya Ufaransa vilikumbatia wachezaji wa rangi na viwango tofauti vya uvumilivu, kwa mujibu wa Mwandishi wa habari, Maymon.
Marseille, jiji la bandari kwenye pwani ya kusini ya Ufaransa, lina historia ndefu ya uhamiaji, hasa kutoka Italia mwanzoni mwa karne ya 20 na baadaye kutoka Algeria, Tunisia na Morocco.
Ushawishi huu umeunda Olympique de Marseille, Maymon anasema. “Unaweza kuihisi kwenye stendi; hakuna tatizo na ubaguzi wa rangi miongoni mwa mashabiki wa Marseille.”
Vilabu vingine vimepambana na makundi ya kibaguzi kati ya wafuasi wao. PSG, iliyoanzishwa mwaka wa 1970, ilipambana na makundi ya wahuni wenye ubaguzi wa rangi ambao walikuwa wakimiliki sehemu za stendi inayoitwa Kop of Boulogne katika Parc des Princes hadi 2010, walipopigwa marufuku kutoka uwanjani.
Uwanja wa Paris unaweza kuwa mahali pabaya kwa wachezaji Weusi kutembelea. Patrick Vieira, kiungo wa zamani wa Ufaransa mwenye asili ya Senegal, akizungumzia uzoefu wake katika Parc des Princes aliwahi kusema, “Ilinibidi nifikirie mara mbili kabla ya kukanyaga huko tena.”
Kizazi Nyeusi, Blanc na Beur
Baada ya mafanikio ya kombe la Dunia la kizazi cha Black, Blanc na Beur, timu ya Ufaransa ilikumbwa na msukosuko wa miaka kadhaa, ikijumuisha uasi wa wachezaji wakati wa Kombe la Dunia la 2010 nchini Afrika Kusini.
Hata hivyo, baada ya kupoteza fainali ya Ubingwa wa Uropa 2016 dhidi ya Ureno, Ufaransa ilishinda tena Kombe la Dunia mnamo 2018.
Kama vile ilivyokuwa miaka 20 mapema, kikosi cha Ufaransa kilikuwa na watu wa makabila tofauti tofauti, huku wachezaji 17 kati ya 23 kwenye kikosi hicho wakistahili kuchezea angalau nchi moja.
Miongoni mwao alikuwa Kylian Mbappe, ambaye ana baba kutoka Cameroon na mama kutoka Algeria na alichaguliwa kuwa mchezaji bora kijana wa mashindano. Mchezaji mwingine bora wa michuano hiyo alikuwa Paul Pogba, mwenye wazazi kutoka Guinea, ambaye, wachezaji wengine wengi katika timu, waliokulia katika viunga vya Paris.
Mchekeshaji kutoka Afrika Kusini anayeishi Marekani Trevor Noah aliwahi kutania kwenye The Daily Show baada ya ushindi wa Ufaransa kwamba “Afrika ilishinda Kombe la Dunia”. Maoni yake yaliibua majibu yenye maneno makali kutoka kwa Balozi wa Ufaransa Gerard Araud.
“Kwa kuwaita timu ya Kiafrika, inaonekana unakataa Ufaransa wao,” Araud alisema, na kuongeza: “Hii, hata kwa mzaha, inahalalisha itikadi inayodai kuwa weupe ndio tafsiri pekee ya kuwa Mfaransa.”
Mafanikio ya kandanda ya wahamiaji wa kizazi cha pili na cha tatu hayakuwa tu kwa timu ya Ufaransa. Katika mchuano huo, wachezaji 28 waliozaliwa na kufunzwa nchini Ufaransa walikuwa wakichezea timu nyingine.
Ufaransa inashiriki Kombe la Dunia la 2022 nchini Qatar baada ya kinyang’anyiro cha uchaguzi wa urais uliokuwa na ushindani wa karibu kati ya Emmanuel Macron na mpinzani mzalendo Marine Le Pen, bintiye Jean-Marie Le Pen, mapema mwaka huu.
Kampeni ya Le Pen ilijikita zaidi katika mapendekezo yanayolenga uhamiaji na Uislamu, ikiwa ni pamoja na pendekezo la kupiga marufuku hijabu za Waislamu hadharani.
Macron hatimaye alishinda, lakini chama cha Le Pen cha National Rally (RN), zamani FN, kilinyakua viti 89 katika Bunge la Kitaifa, na kukifanya kuwa chama kikubwa zaidi cha upinzani katika bunge.
Ufaransa inaposonga mbele katika mchuano huo, matumaini yatakuwa kwamba mafanikio ya timu yake ya makabila mbalimbali yataondoa mvutano unaoendelea wa kikabila ambao ulikuwa msingi wa kinyang’anyiro cha urais.
Hata hivyo, katika maandalizi ya Qatar 2022, gazeti la Ufaransa Le Canard lilichapisha katuni inayowaonyesha wanasoka wa Qatar kama magaidi, jambo lililozua hasira kwenye mitandao ya kijamii.
Ufaransa iliisambaratisha Australia 4-1 katika mchezo wao wa kwanza wa hatua ya makundi Novemba 22, ikifuatiwa na ushindi wa 2-1 dhidi ya Denmark siku nne baadaye katika mchezo ambao Mbappe alifunga mabao yote mawili.
Katika mchezo wao wa mwisho wa hatua ya makundi Novemba 30, Ufaransa itamenyana na Tunisia, nchi yenye wachezaji kadhaa wazaliwa wa Ufaransa kwenye kikosi chao, wakiwemo Naim Sliti na Wahbi Khazri.
