Ripoti: Uandishi wa habari za Afya Afrika unakabiliwa vikwazo

DAR ES SALAAM: RIPOTI ya Mitindo ya Vyombo vya Habari vya Afya Afrika ya 2026 iliyotolewa jijini Nairobi na taasisi ya FINN Partners imesema kuwa uandishi wa habari za afya katika barani la Afrika ukabiliwa na vikwazo vingi huku changamoto za afya ya umma zikiendelea kuongezeka siku hadi siku.

Ripoti hiyo iliyotokana na mahojiano na waandishi wa habari, wahariri na watetezi katika nchi 11 za Afrika, inasema miongoni mwa waliyobaini ni kupungua kwa ufadhili kutoka kwa wafadhili, mzigo unaoongezeka wa magonjwa yasiyoambukiza na vitisho vya kiafya vinavyohusiana na hali ya hewa vinanyoosha rasilimali chache za vyumba vya habari.

Inaelezea hali hiyo kama wakati wa ‘Ishara nyekundu ‘ wa kuripoti afya, ikionya kwamba uwezo mdogo wa vyombo vya habari unaweza kudhoofisha matokeo ya afya ya umma kote barani.

Imeeleza kuwa Waandishi wa habari wa afya wanakabiliwa na ongezeko la visa vya saratani, kisukari na hali ya afya ya akili, pamoja na milipuko ya magonjwa ya kuambukiza inayojirudia.

Imeema kuwa wakati huo huo, vyumba vingi vya habari vimepunguza dawati maalum za afya na vinakabiliwa na ufikiaji mdogo wa data kwa wakati unaofaa na ya kuaminika, ripoti hiyo inasema.

“Tuko katika wakati muhimu kwa mawasiliano ya afya barani Afrika,” Peter Finn, mshirika mwanzilishi na mtendaji mkuu wa FINN Partners, alisema katika taarifa.

Ameongeza”Wakati uandishi wa habari hauna rasilimali za kutosha, afya ya umma inateseka.”

Ripoti hiyo inagundua kuwa mabadiliko katika ufadhili wa afya duniani yamekuwa mada kuu katika utangazaji, huku nchi za Kiafrika zikitathmini upya ufadhili wa afya ya ndani, utengenezaji wa ndani na kile kinachoitwa “uhuru wa afya.” Waandishi wa habari wanazidi kupewa jukumu la kuelezea jinsi mabadiliko ya sera na ufadhili yanavyoathiri jamii.

Maryam Bigdeli, mtaalamu wa mifumo ya afya na mwakilishi wa zamani wa Shirika la Afya Duniani (WHO) nchini Moroko, alisema katika ripoti hiyo kwamba mifumo ya afya thabiti inahitaji huduma ya afya ya msingi imara, ufadhili endelevu na utawala unaowajibika.

“Jinsi masuala ya afya yanavyoripotiwa huunda uaminifu wa umma, vipaumbele vya sera, na hatimaye nguvu ya mifumo ya afya,” alisema. “Katikati ya mabadiliko ya vipaumbele vya afya duniani na vikwazo vya ufadhili, nchi za Kiafrika lazima zizingatie kujenga mifumo thabiti iliyojengwa katika huduma ya afya ya msingi imara, ufadhili endelevu, na utawala unaowajibika.”

Sheriff Bojang, mwandishi wa habari kutoka The Africa Report, alisema waandishi wa habari walikuwa wakitafuta kuweka kipaumbele sauti za wenyeji na kuonyesha jinsi maendeleo ya afya duniani yanavyoathiri jamii zilizoko chini.

“Waandishi wa habari wana hamu ya kusimulia hadithi zenye athari lakini mara nyingi huzuiwa na ukosefu wa rasilimali na ufikiaji wa wataalamu wa wenyeji wanaoaminika,” alisema. “Tunapita tu kuripoti kuhusu tafiti za Magharibi; kipaumbele sasa ni kusambaza habari za afya duniani ili kuonyesha jinsi zinavyoathiri jamii zetu.”

Ripoti hiyo inatoa wito kwa serikali, wafadhili, mashirika yasiyo ya kiserikali na sekta binafsi kuwekeza katika uandishi wa habari wa ndani, kuboresha upatikanaji wa wataalamu na data za Kiafrika, na kujenga ushirikiano wa muda mrefu na vyombo vya habari ili kuimarisha chanjo ya afya ya umma.